TazminatHukuku.com

                       USULİ KAZANILMIŞ HAK KURALI
                   BİR HAK ARAMA ENGELİ OLARAK UYGULANAMAZ

                                                                                 ÇELİK AHMET ÇELİK

ÖZET:
1) Davacının, hukuki yarar görmediği ve davanın bir an önce sonuçlanmasını istediği için, ilk bilirkişi raporlarına itiraz etmemiş olmasının, davalı yararına “usuli kazanılmış hak” oluşturduğu gerekçesiyle, sonraki raporlardaki artışlardan yararlanamayacağı sonucuna varılması, yargıda hak arama ve adalet ilkelerine aykırıdır.

2) Dava açmak, kişilerin hukuksal bir sonuç, bir hüküm elde etmek için yargı organına başvurmalarıdır. Davayı çözecek yargı organından beklenen, delilleri toplamak ve değerlendirmek, hukuk kurallarını yorumlamak suretiyle uyuşmazlıktaki maddi gerçeği ortaya çıkarmak, böylece davanın her iki tarafına da hakkı olanı teslim etmektir.
Nitekim 6100 sayılı Kanun'da hâkimin bilirkişi raporu da dâhil olmak üzere delilleri serbestçe değerlendirmesinin, gerekirse yeniden bilirkişi raporu alma yoluna gidebilmesinin öngörülmesi de özünde bu amaca hizmet etmektedir.

3) Hâkimin taraflardan birinin talebi ya da doğrudan gördüğü lüzum üzerine aldığı bir bilirkişi raporunu, önceki bilirkişi raporuna itiraz etmeyen zararına ve karşı taraf yararına “usuli kazanılmış hak” oluştuğu gerekçesiyle hükme esas alamayacağını kabul etmek, hâkimin uyuşmazlığın çözümü için gerekli delilleri değerlendirmesi hususundaki takdirinin ortadan kaldırılması ve onun bu deliller sayesinde tespit ettiği maddi gerçeği ve buna bağlı olarak oluşması gereken hukuksal durumu hüküm altına almasının engellenmesi sonucunu doğurur.

DEPREM ZARARLARI NEDENİYLE
TAZMİNAT DAVALARI

ÇELİK AHMET ÇELİK

ÖZET:
1) Devlet, tehlikeli bölgeleri imara açtığı, İmar Yasasına ve Deprem Yönetmeliğine aykırı yapılaşmaya ruhsat ve oturma izni verdiği, sık sık imar afları çıkardığı, her başvurana inşaat (müteahhitlik) belgesi verdiği, inşaatları denetlemeyi savsakladığı, depreme karşı etkin bir örgütlenme gerçekleştirmediği, deprem sonrasında kurtarma ve barındırmada yetersiz kaldığı için sorumludur.

2) İnşaatçılar (yükleniciler) imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere, Deprem Yönetmeliğine aykırı bina yaparlarsa; inşaatta kullanılan malzemeler eksik ve kalitesizse, yapılar uyulması zorunlu fen ve teknik kurallarına uygun değilse, beton dayanımı düşükse, projeyeve ruhsata göre kaçak kat çıkılmışsa,bütün bu ve benzeri nedenlerle, inşaatın teknik görevlileriyle birlikte sorumludurlar.

3) Gerek Devlete karşı İdari Yargı’da, gerek yükleniciye ve kişisel sorumlulukları bulunan teknik görevlilere ve denetim sorumlularına karşı Adli Yargı’da açılacak davalarda sürelerin ve zamanaşımının başlangıcı, binanın yapılıp teslim edildiği veya satıldığı tarih değil, Deprem olduktan ve zarar sorumluları belirlendikten sonraki tarihtir. Çünkü, bir zarar ortaya çıkıp “dava edilebilir” nitelik kazanmadıkça, idari yargıda süreler ve adli yargıda zamanaşımı işlemeye başlamaz.

• TRAFİK KANUNU'NDA SİGORTALAR YARARINA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLERİ
• ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL ETTİ

1) Karayolları Trafik Kanunu’nun 90-92.maddelerinde sigorta şirketleri yararına iki kez değişiklik yapılmış; .bunlardan ilki Anayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 gün E.2019/40-K.2020/40 sayılı kararıyla iptal edildikten sonra, yasama organınca, Anayasa’nın 153/6.maddesine aykırı olarak ikinci kez ve aynı biçimde yapılan değişiklik de Anayasa Mahkemesi’nin 29.12.2022 gün E.2021/82 K.2022/167 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

• MANEVİ TAZMİNATA İLİŞKİN ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
• VE MANEVİ TAZMİNATIN BELİRSİZ ALACAK DAVASI BİÇİMİNDE AÇILMASI ZORUNLULUĞU
  •                                                          ÇELİK AHMET ÇELİK
  •          ÖZET:

• 1- Manevi tazminatın ortak bir ölçüsünün bulunamaması, her olayın özelliğine göre ne miktar manevi tazminat istenebileceğinin bilinememesi, davacı ne miktar istemiş olursa olsun, mahkemece hüküm altına alınacak manevi tazminat tutarının hakim tarafından belirlenecek (takdir edilecek) olması nedenleriyle manevi tazminatın “belirsiz alacak davası” biçiminde açılması zorunludur.

• 2- Yargıtay kararlarında tazminatın bölünmezliği ilkesi ileri sürülerek manevi tazminat davasının belirsiz alacak davası biçiminde açılması kabul edilmemekte ise de, belirsiz alacak davasında dava dilekçesinde gösterilmesi zorunlu “harca esas simgesel değerler” kısmı istek olmadığı için, manevi tazminatın bölünmezliği ilkesine aykırılık yoktur.

• 3- Danıştay manevi tazminatın belirsiz tam yargı davası biçiminde açılabileceğini, yıllar önce kabul etmiştir. Öğretide de baskın görüş, manevi tazminatın belirsiz alacak davası biçiminde açılabileceği yönündedir. Yargıtay’ın bunda direnmesinin nedenini anlamak mümkün değildir.

• 4- Manevi tazminatın istenmesindeki ölçüsüzlük ve yargıçların (her nedense) istenenin çok altında bir miktar takdir etmelerinin kural haline getirilmesi nedeniyle, reddedilen miktar üzerinden davalı taraf için hesaplanan avukatlık ücretinin, mahkemece hükmedilen manevi tazminatı aşması durumlarının yarattığı haksız ve adaletsiz sonuçların yasal dayanağı olan 6100 sayılı HMK’nun 326.maddesi 2.fıkrasının iptali istemiyle bir mahkeme tarafından Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvuru haklı ve yerinde bulunmuş; Anayasa Mahkemesi 25.12.2024 gün 29-226 sayılı kararıyla, anılan madeyi “manevi tazminat yönünden” iptal etmiştir. Kararın gerekçesinde istemlerdeki belirsizlik ve ölçüsüzlük nedeniyle manevi tazminatın belirsiz alacak davası biçiminde açılabileceği sonucuna varılmıştır.  Yargıtay, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararından sonra, manevi tazminatın belirsiz alacak davası biçiminde açılmasını kabul etmek zorundadır. Aksi takdirde Anayasa’nın 153.maddesi 6.fıkrasına aykırı hareket etmiş olacaktır.