TazminatHukuku.com

MANEVİ TAZMİNATIN ÖLÇÜSÜ NE OLMALIDIR

Sn.M.,

Manevi tazminat davası açılırken hangi kriterlere göre miktar belirleneceği biçimindeki soruya yanıtımdır:

I- UYGULAMADA ORTAK BİR ÖLÇÜ YOKTUR.

Manevi tazminat konusunda bugüne kadar Öğretide ve Yargıtay kararlarında “ortak bir ölçü” ortaya konulmuş ya da benimsenmiş değildir. Bu konuyla hiç kimse ilgilenmemektedir. Benim İstanbul Barosu Dergisi, 2005, sayı:3, sayfa: 735-771’de yayınlanan ve daha sonra Cana Gelen Zararlarda Tazminatın Ölçüsü adlı kitabımın 49-76 sayfalarında yer verdiğim “Manevi Tazminatın Ölçüsü” başlıklı yazım hakkında (ne yazık ki) ne bir eleştiri yöneltilmiş ve ne de görüş belirtilmiştir. Bu yazı SİTE’mizin “Araştırma Yazıları” bölümünde “Manevi Tazminatın Ölçüsü” başlığı altında yer almış olup, okumalısınız.

Söz konusu yazıda belirttiğim gibi:

1) Dava açan avukatlar olayın özelliklerini ve tarafların niteliklerini dikkate almaksızın rasgele rakamlar üzerinden manevi tazminat istemektedirler.

2)Yargıçların çoğunluğu, bir zorunluluk varmış gibi, öteden beri gelenekleşmiş biçimde, dava dilekçelerinde istenenin mutlaka bir miktar altında, hatta çok daha düşük miktarda manevi tazminata hükmetmektedirler. Deneyimli avukatlar, bu uygulamayı görerek fazla harç ödemekten çekinmeyip manevi tazminat miktarlarını yüksek tutmaktadırlar.

3) Birbirinin hemen aynı iki olay için bir mahkeme yüksek miktara hükmederken, diğeri onun çok altına inmekte; mahkeme kararlarında bir tür keyfilik hüküm sürmektedir.

4) Savcılık ve karakollar aracılığıyla yaptırılan “tarafların sosyal ve ekonomik” düzeylerinin araştırılması biçimindeki uygulamanın hiçbir yararı olmamaktadır.

5) Yargıtay’ın manevi tazminata ilişkin bozma kararlarında sıkça değinilen 22.06.1966 gün 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı, bugün çok gerilerde kaldığı gibi, içerdiği soyut tanımlamalar yol gösterici nitelikte değildir. Üstelik Yargıtay’ın manevi tazminata ilişkin bozma kararlarında da anlaşılabilir bir gerekçe bulunmamaktadır.

MANEVİ TAZMİNATIN ÖLÇÜSÜ NE OLMALIDIR.

Uygulamada görülen bütün bu rasgelelikler, bir anlamda keyfilikler ve eşitsizlikler karşısında, ortak ve somut bir ölçü bulmak gerektiği kabul olunmalıdır. Bizce, manevi tazminat, MADDİ TAZMİNAT BENZERİ BİR YÖNTEMLE, bir değer birimi üzerinden hesaplanmalı; bu hesaplamada Borçlar Yasası 43. ve 44/1. maddelerindeki indirim nedenleri gözetilmeli; yargıçlar hesap sonucuna bakarak ve yasada öngörülen “özel durumları” da dikkate alarak, BK.44/2. ve MK.4. maddesi çerçevesinde manevi tazminata hükmetmelidirler.

Manevi tazminatın ölçüsü konusunda (deneme niteliğinde) önerilerimizi, yukarda belirtilen kitabımızda ve SİTE’mizin Araştırma Yazıları bölümünde yer alan “Manevi Tazminatın Ölçüsü” başlıklı yazımızın son bölümünde açıkladık ve rakamlarla örnekler vermeye çalıştık. Ancak, ülkemizin değişken ekonomik koşulları ve para değerindeki düşüşler nedeniyle bu tür öneriler güncelliğini yitirmekte; yeni arayışlara girmemiz zorunluğu doğmaktadır.

Maddi tazminat benzeri manevi tazimnat hesabı konusunda, halen üzerinde çalıştığım ve önermeyi düşündüğüm birkaç ölçüt (kriter) arasında “kıdem tazminatı ölçütü” diye adlandırabileceğim bir yöntem üzerinde duruyorum. Bilindiği gibi, işçinin kıdem tazminatı hesabında (ücretinin yüksek olması durumunda) “kıdem tazminatı tavanı” en yüksek devlet memuru olan Başbakanlık Müsteşarının aylık ücretine göre belirlenir. Tavan ücret işçinin kıdem (yıl) sayısı ile çarpılarak ödenmesi gereken kıdem tazminatı tutarı bulunur. Bunu birkaç örnekle manevi tazminata uygularsak şöyle rakamlar ortaya çıkar:

Birinci örnek : Kaza geçiren kişinin bakiye ömrü (35) yıl, sakatlık derecesi %43 ve davalının kusur oranı 6/8 olsun. 2010 yılı ilk altı ayında kıdem tazminatı tavanı 2.423,88 TL. olmasına göre manevi tazminat tutarı:

2.423,88 x %43 x 6/8 kusur x 30 yıl = 25.000 TL. (Yuvarlama)

İkinci örnek: Trafik kazasında ölen kişinin eşinin destekten yoksunluk süresi 20 yıl, oğlunun (5) yıl, kızının (8) yıl ve davalının kusuru 5/8 olsun. Buna göre manevi tazminat tutarları:

Eş : 2.423,88 x 20 yıl x 5/8 kusur = 30.000 TL. (Yuvarlama)

Oğul : 2.423,88 x 5 yıl x 5/8 kusur = 7.500 TL. (Yuvarlama)

Kız : 2.423,88 x 8 yıl x 5/8 kusur = 12.000 TL. (Yuvarlama)

Üçüncü örnek : İşçinin sakatlık derecesi %82, işverenin kusuru %70, işçinin bakiye ömrü (45) yıl ise, manevi tazminat tutarı:

2.423,88 x %82 x %70 x 45 yıl = 60.000 TL. (Yuvarlama)

Dördüncü örnek :

a) Trafik kazasında oğullarını kaybeden annenin destekten yoksunluk süresi (14) yıl ve babanın (12) yıldır. Sürücü 8/8 kusurlu ve ölen genç kusursuzdur. Buna göre manevi tazminat tutarları:

Anne : 2.423,88 x 14 yıl x 8/8 kusur = 33.000 TL.

Baba : 2.423,88 x 12 yıl x 8/8kusur = 29.000 TL.

b) Ölen genç 6/8 kusurlu, sürücü 2/8 kusurlu ise:

Anne : 2.423,88 x 14 yıl x 2/8 kusur = 8.250 TL.

Baba : 2.423,88 x 12 yıl x 2/8 kusur = 7.250 TL.